Temiz Hava Hakkı Platformu'nun yayımladığı 2024 raporu, Türkiye'de hava kirliliğinin insan sağlığı ve ekonomi üzerinde ağır bir maliyet yarattığını ortaya koydu. Rapora göre geçen yıl 62.000 kişi hava kirliliğine bağlı nedenlerle yaşamını yitirdi; kirliliğin yıllık ekonomik maliyeti ise yaklaşık 138 milyar dolar olarak hesaplandı.

{ "@context": "https://schema.org", "@type": "NewsArticle", "headline": "Temiz Hava Hakkı Platformu Raporu: 2024'te Hava Kirliliği Nedeniyle 62 Bin Kayıp, Ekonomiye 138 Milyar Dolar Yük", "datePublished": "2025-10-16T00:00:00+03:00", "author": { "@type": "Organization", "name": "Şirin Medya" }, "publisher": { "@type": "Organization", "name": "Şirin Medya" }, "description": "Temiz Hava Hakkı Platformu'nun 2024 raporu, Türkiye'de hava kirliliğinin 62 bin erken ölüme yol açtığını ve ekonomiye yıllık 138 milyar dolar maliyet getirdiğini ortaya koydu." } body{font-family:Inter,Arial,Helvetica,sans-serif;color:#222;margin:18px;background:#fff;line-height:1.6} .container{max-width:900px;margin:0 auto;padding:8px} header{border-bottom:3px solid #0b6f9a;padding-bottom:10px;margin-bottom:18px} h1{color:#0b6f9a;font-size:1.5rem;margin:0 0 6px} .meta{color:#666;font-size:0.9rem;margin-bottom:10px} .lead{background:#f4fbfd;border-left:4px solid #0b6f9a;padding:12px;margin:12px 0} h2{color:#0b6f9a;margin-top:18px} p{margin:10px 0} ul{margin-left:18px} .stat{display:inline-block;background:#eef8fb;padding:10px;border-radius:6px;margin:8px 0;font-weight:700} blockquote{border-left:4px solid #ddd;padding-left:12px;color:#333;background:#fafafa;margin:12px 0} footer{margin-top:24px;border-top:1px solid #eee;padding-top:10px;color:#666;font-size:0.9rem}

Raporda, durgun rüzgâr, ısınma amaçlı yakıt kullanımı ve trafik kaynaklı egzoz emisyonları gibi faktörlerin hava kalitesini olumsuz etkilediği vurgulandı. Uzmanlar özellikle Partikül Madde 2,5 (PM2.5)'in solunum yolları ve damar sistemi üzerinde doğrudan etkisi olduğuna dikkat çekiyor.

“Partikül Madde 2,5 akciğerlerin en uçlarına ilerleyip oradan da damar sistemine geçebiliyor.” — Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan, Çevre İçin Hekimler Derneği THHP Temsilcisi

Hava kirliliğinin en ağır olduğu iller

Raporda Türkiye'de havası en kirli iller olarak Iğdır, Erzincan ve Kütahya öne çıktı. İstanbul ve Ankara'da ise hava kalitesi “hassas” düzeyde olduğuna işaret edildi. Analizler, kentsel planlama eksiklikleri ve düşük kaliteli yakıt kullanımı gibi yerel etkenlerin özellikle kış aylarında kirliliği artırdığını gösteriyor.

Ekonomiye ağır fatura: Yılda 138 milyar dolar

Temiz Hava Hakkı Platformu, hava kirliliğinin sağlık harcamaları, iş gücü kaybı, erken ölümler ve üretim kayıpları dahil olmak üzere Türkiye ekonomisine yılda yaklaşık 138 milyar dolar maliyet getirdiğini belirtiyor. Platform, ekonomik yükün azaltılması için kapsamlı politika değişiklikleri gerektiğini vurguluyor.

Uzmanlar ne öneriyor?

Kentsel gelişmenin planlı şekilde ilerletilmesi ve yerleşim ile endüstri alanlarının uyumlu planlanması,

Isınmada kullanılan yakıt kalitesinin yükseltilmesi ve düşük emisyonlu enerji çözümlerine geçiş,

Trafik yönetimi ve toplu taşımaya yatırımların artırılması,

PM2.5 için yasal sınır değeri belirlenmesi ve izleme ağlarının güçlendirilmesi.

“Eğer kentleşmenin planlı bir şekilde ilerlemesini sağlayabilirsek, bu bedel hızlı bir şekilde Dünya Sağlık Örgütü'nün belirlemiş olduğu kılavuz değerlere doğru indirilebilir ve karşılığında da ekonomik maliyet azaltılabilir.” — Deniz Gümüşel, Temiz Hava Hakkı Platformu Koordinatörü

60 bin hayat kurtarılabilir

Raporda dikkat çeken bir başka tespit de şu: Hava kirliliği düzeyi Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kılavuzlarına çekilirse, Türkiye'de yılda en az 60 bin hayatın kurtarılabileceği hesaplanıyor. Uzmanlar bunun, hem kamu sağlığı hem de ekonomik sürdürülebilirlik açısından öncelikli bir hedef olması gerektiğini belirtiyor.

Temiz Hava Hakkı Platformu'nun 2024 raporu, PM2.5 başta olmak üzere hava kirliliğinin Türkiye'de hem can kaybına hem de devasa ekonomik yükler ortaya çıkardığını gösteriyor. Iğdır, Erzincan ve Kütahya en kirli iller arasında; uzmanlar yasal sınırların belirlenmesi, planlı kentleşme ve temiz enerjiye geçiş çağrısı yapıyor.